Tragantgom is een complex, heterogeen anionisch polysacharide-exsudaat dat wordt verkregen uit de stammen en takken van verschillende Astragalus-soorten, voornamelijk A. gummifer uit Iran en Turkije. Het wordt gewaardeerd om zijn dubbele oplosbaarheid en uitzonderlijke emulgerende capaciteit.
Moleculaire structuur
Tragantgom bestaat uit twee hooffracties. Tragacanthine (25–35 %) is wateroplosbaar, met een gemiddeld molecuulgewicht van ongeveer 840 kDa, en bestaat voornamelijk uit arabinogalactaan-ketens met β-(1→3)-gekoppelde galactose-ruggraten met arabinose-zijtakken. Bassorine (60–70 %) is wateronoplosbaar maar sterk zwelbaar en heeft een hoger molecuulgewicht. Het wordt gekenmerkt door een 1,4-gekoppelde α-D-galacturonzuur-rugraat gesubstitueerd met fucose, xylose (1→2-gekoppelde) en rhamnose-zijketens, die een fucoxylogalacturonaan-structuur vormen. Minder belangrijke bestanddelen zijn eiwitten (1–5 %) en anorganische mineralen zoals Ca²⁺, Mg²⁺ en K⁺, die bijdragen aan het anionische karakter, met uronzuren die ongeveer 30–40 % van de samenstelling uitmaken.
Extractie en fysisch-chemische eigenschappen
De gom wordt verzameld als luchtgedroogde exsudaten van ingesneden stammen, die lintachtige structuren vormen die vervolgens tot poeder worden gemalen. Typisch materiaal heeft een pH van 5–6 en een vochtgehalte van ongeveer 10 %. Bij hydratatie in heet water lost tragacanthine op tot zeer viskeuze oplossingen, terwijl bassorine zwelt en gladde gelen vormt zonder volledige oplossing. Tragantgom vertoont extreem hoge viscositeit (meer dan 5.000 cps bij 1–2 %), uitgesproken pseudoplastisch en thixotroop gedrag, en sterke tolerantie voor zure omstandigheden en hitte, stabiel tussen pH 3–8 en tot 100 °C. De emulgerende capaciteit overtreft die van arabische gom, en de filmvormende eigenschap wordt toegeschreven aan polymeerketenverstrengeling en elektrostatische afstoting.
Biomedische toepassingen
Vanwege zijn biocompatibiliteit wordt tragantgom uitgebreid onderzocht voor biomedische toepassingen, waaronder hydrogel-scaffolds voor gecontroleerde afgifte van geneesmiddelen (bijv. insulinesystemen), wondverbanden met mogelijke antimicrobiële activiteit en mucoadhesieve nanodeeltjes-formuleringen. Daarnaast vertonen enzymatisch afgeleide oligosachariden uit tragantgom prebiotische effecten door de groei van gunstige darmmicro-organismen zoals Bifidobacteriën te bevorderen.